Archive for 'Kleje'

Kostne i skórne

W tym dziale postaram się pokrótce opisać jedne z bardziej popularnych rodzajów klei, będą to dwa rodzaje klei, kostny i skórny. Klej kostny (BN-72/8182-02) jest techniczną glutyną otrzymywaną z odtłuszczonych kości zwierzęcych, klej skórny (BN-73/8182–03) — techniczną glutyną otrzymywaną z oddzierek i ścinków surowych skór zwierzęcych. Obydwa rodzaje klejów są produkowane w postaci łusek, proszku, perełek, kawałków nieforemnych i tabliczek. Rozróżnia się cztery gatunki kleju kostnego (ekstra, I, II, III) oraz pięć gatunków kleju skórnego (super, ekstra, I, II, III). Stosowane są do klejenia papieru, drewna i tkanin. Klej kostny — w produkcji taśm podgumowanych, przemyśle celulozowo-papierniczym, meblarskim, włókienniczym (jako apretury) i introligatorstwie; klej skórny — w produkcji płócien i papierów ściernych, filców szlifierskich, w przemyśle meblarskim (klej super stosowany jest do klejenia wysokiej jakości mebli giętych), w przemyśle instrumentów muzycznych, introligatorstwie itd.

Kleje

Kleje są to substancje niemetaliczne, organiczne lub nieorganiczne, które wprowadzone w stanie ciekłym bądź ciastowatym między dwie powierzchnie wykazują po przejściu w stan stały zdolność trwałego ich połączenia w wyniku działania sił przyczepności (adhezji) między powierzchnią klejoną a warstwą klejową oraz sił spójności wewnętrznej (kohezji) w warstwie klejowej.
W zależności od konsystencji w stanie gotowym do użytku, kleje dzielą się na: ciekłe (wodne, emulsyjne, rozpuszczalnikowe), plastyczne oraz stale, topliwe (utwardzalne i nieutwardzalne). W zależności od składu chemicznego rozróżnia się kleje:
1) naturalne nieorganiczne, tlenochlorek magnezu, borany, krzemian sodowy,
2) naturalne organiczne: skrobia, dekstryny, gumy roślinne, kleje białkowe (zwierzęce, rybne, albuminowe, kazeinowe), szelak, asfalty, kauczuk naturalny,
3) syntetyczne termo- i chemoutwardzalne: fenolowe, aminowe (mocznikowe i melaminowe), poliestrowe, epoksydowe, poliuretanowe, silikonowe, karbinolowe,
4) syntetyczne termoplastyczne: polioctan winylu, polietery winylowe, polia-cetale winylowe, poliakrylany, estry celulozy,
5) kauczukowe.

Nitrocelulozowe i lateksowe

Kleje będące roztworami nitrocelulozy (do 25%) w rozpuszczalnikach organicznych (aceton, octany metylu, etylu, butylu i amylu, chlorek metylenu itp.) z dodatkiem substancji zmiękczających. Stosowane głównie w przemyśle obuwniczym, galanterii skórzanej, do klejenia materiałów chłonnych — filców i tkanin. Krajowy klej nitrocelulozowy o nazwie handlowej Butalast (BN-70/6387-1) jest stosowany do klejenia skór chromowych, klej o nazwie handlowej Butakol (BN–72/6387-02) — do klejenia skóry naturalnej, wtórnej, filcu, tektury, tkanin (obuwie tekstylne).
Kleje lateksowe Są to roztwory lateksu z dodatkiem substancji wypełniających (bentonit, mika, krzemian lub fluorokrzemian sodowy) oraz środków zwiększających lepkość, przyczepność i trwałość klejów.
Klej lateksowy ekstra (BN-78/6033-06) produkowany jest z lateksu kauczuku butedienowo-styrenowego i kazeiny z dodatkiem wypełniaczy oraz środków bakterio- i grzybobójczych. Po zmieszaniu z odpowiednią ilością cementu hutniczego 250 lub portlandzkiego 250, jest stosowany do łączenia podłogowych płytek PCW z betonowym podłożem.

Fenolowe

Oparte na żywicach fenolowo-formaldehydowych (głównie typu rezolowego) kleje stosowane do klejenia drewna na zimno i gorąco, metali, ceramiki, szkła i tworzyw termoutwardzalnych — w przemyśle lotniczym, samochodowym, szkutnictwie, meblarstwie, w produkcji instrumentów muzycznych, tarcz ściernych, szczotek i pędzli, sklejki itp. Produkowane w postaci cieczy gotowych do klejenia oraz cieczy wymagających dodatku utwardzaczy. Do bardziej rozpowszechnionych należą:
a) Klej fenolowo-formaldehydowy, wiążący na gorąco, stosowany do klejenia drewna, np. sklejki wodoodpornej.
b) Klej fenolowo-formaldehydowy AG, będący wodnym roztworem polikondensatu fenolowo-formaldehydowego typu rezolowego, utwardzany wodnym roztworem kwasu benzenosulfonowego (utwardzacz AG) w temperaturze nie wyższej niż 80°C, szeroko stosowany do klejenia drewna na zimno i na gorąco (w temp. do 80°C).
c) Klej Borsol, będący wodnym roztworem polikondensatu fenolowo-formaldehydowego typu rezolowego, utwardzany na gorąco w temp. 70-^80°C bez dodatku utwardzacza lub w temperaturze pokojowej z dodatkiem utwardzacza.
d) Żywica AW, będąca wodnym roztworem polikondensatu fenolowo-formaldehydowego typu rezolowego, utwardzana w temp. 180°C.

Skrobiowe i dekstrynowe

Kleje te (BN-74/8085-01) są produktami otrzymywanymi przez chemiczną i termiczną obróbkę skrobi ziemniaczanej i zbożowej (kleje skrobiowe), bądź dekstryn (kleje dekstrynowe) w środowisku wodnym. Są produkowane:
a) w postaci suchej: klej skrobiowy malarski MT — stosowany jako dodatek do suchych farb malarskich klejowo-wapiennych w celu ich zagęszczenia i zwiększenia odporności na ścieranie; klej skrobiowy NLT — stosowany do klejenia podłużnego worków i toreb papierowych oraz do klejenia etykiet na opakowania szklane i porcelanowe.
b) w postaci past: klej skrobiowy NA — stosowany do klejenia papierów o niskiej gramaturze, szczególnie do maszynowego sklejania bibułki papierosowej i cygarowej; klej dekstrynowy D-extra — stosowany do łączenia tektury oraz do klejenia papieru na różne podłoża, np. papier, tekturę, polietylen, blachę cynkową, drewno, ceramikę, płótno; klej dekstrynowy D-extra 120 — stosowany do klejenia różnych rodzajów tektur, papieru oraz do oklejania papierem kartonów; klej dekstrynowy D-348 — stosowany do maszynowego klejenia papieru i tektur przy użyciu gorących stempli i pras.

Aminowe

Kleje oparte na aminowych żywicach ciekłych otrzymywanych przez polikondensację mocznika lub melaminy z formaldehydem. Żywice te w połączeniu z utwardzaczami w postaci rozcieńczonych kwasów lub kwaśnych soli stosuje się jako kleje do łączenia drewna z drewnem, drewna z papą, papierem, filcem itp. Postacią handlową żywic są roztwory wodne, zawierające określoną ilość żywicy podawaną w jej symbolu. Rodzaje i zastosowanie klejowych żywic aminowych:
a) Żywica mocznikowa BZ-50 z wypełniaczem organicznym (np. mąka żytnia) i utwardzaczem MG — stosowana głównie do produkcji sklejki suchotrwałej.
b) Żywica mocznikowa BZ-60 z wypełniaczem organicznym i utwardzaczem BZG — stosowana głównie do okleinowania wyrobów w meblarstwie oraz stolarce budowlanej.
c) Żywica mocznikowa BZ-70 — stosowana głównie do oklejania drewna w polu elektrycznym o dużej częstotliwości z utwardzaczem MG lub na zimno z utwardzaczem BZZ.
d) Żywica mocznikowa U-70 z utwardzaczami MZ, BZGiBM-10 — stosowana do klejenia drewna na zimno lub na gorąco (w temp. powyżej 70°C).
e) Żywica mocznikowa 60 z utwardzaczem MZ i wypełniaczem organicznym — stosowana do klejenia drewna na zimno.
f) Żywica mocznikowa PW z utwardzaczem KW — stosowana głównie do produkcji płyt wiórowych i paździerzowych.
g) Żywica melaminowo-mocznikowa Ml — stosowana głównie w stolarce budowlanej, bądź na gorąco z utwardzaczem U-2.

Epoksydowe

Kleje oparte na żywicach epoksydowych z dodatkiem plastyfikatorów (poliamidy ciekłe, tiokole i in.) i rozcieńczalników (monomery żywic epoksydowych, poliestry, glikol etylenowy, ftalan butylu). Dzielą się na utwardzane w temperaturze podwyższonej dwucyjanodwuamidem lub bezwodnikiem maleinowym i utwardzane w temperaturze pokojowej, np. trójetylenoczteroamina (utwardzacz Z-l). Stosowane do klejenia na zimno lub na gorąco metali, ceramiki, szkła, betonu, drewna, gumy, niektórych tworzyw sztucznych, a także do uszczelniania małych porów i pęknięć w odlewach. Ważniejsze kleje epoksydowe:
a) Epidian 100 — jednoskładnikowy klej składający się z żywicy epoksydowej Epidian 1 i dwucyjano-dwuamidu jako utwardzacza, o temp. mięk. 7O-^8O°C.
b) Epidian 101 — dwuskładnikowy klej składający się z roztworu żywicy Epidian 1 w acetonie i utwardzacza (acetonowo-wodnego roztworu dwucyjanodwuamidu). Stosowany do klejenia metali na gorąco (utwardzaniew temp. 130-^200°C), do uszczelniania porowatych odlewów z żeliwa, metali lekkich i kolorowych oraz do klejenia ceramiki. W przeciwieństwie do Epidianu 100 może być nakładany na zimne podłoże. Wytrzymałość spoiny klejowej na ścinanie powinna wynosić min. 22 MPa.